Generieke principes
De condities die zelforganisatie in veranderingsprocessen waarschijnlijker maken.
De generieke principes zijn afgeleid uit de synergetiek en berusten op de beginselen van zelforganisatie. Zij beschrijven de condities die vervuld zouden moeten zijn opdat zelforganisatie in menselijke veranderingsprocessen kan plaatsvinden.
Het bijzondere aan dit begrip is de verschuiving die het bewerkstelligt. Waar het instructieve model van behandeling vraagt "welke techniek levert welk effect", vraagt het denken in generieke principes "welke voorwaarden maken het waarschijnlijker dat een systeem zich opnieuw ordent". Niet de uitkomst wordt rechtstreeks nagestreefd, maar het veld waarin een nieuwe orde kan ontstaan.
Condities scheppen in plaats van uitkomsten forceren
Schiepek heeft een aantal van deze principes geformuleerd, die zich vrij laten samenvatten als: zorg voor stabiliteit en veiligheid; identificeer de patronen die ertoe doen; breng energie en motivatie in beweging; let op de betekenis die dingen voor déze persoon hebben; en stem interventies af op het juiste moment — de fase waarin het systeem ontvankelijk is voor verandering. Het zijn geen technieken maar randvoorwaarden, geen recepten maar een houding.
Naar onze indruk maakt dit begrip iets expliciet wat ervaren behandelaren vaak intuïtief al doen. Het biedt een taal om te verantwoorden waarom men soms juist níét ingrijpt, waarom timing zwaarder weegt dan techniek, en waarom hetzelfde protocol bij de ene mens bloeit en bij de andere verdort. Het verbindt, in zekere zin, de wetenschap van zelforganisatie met het ambacht van de spreekkamer.