Ordeparameter
De grootheid die het gedrag van het geheel beschrijft — en de delen op haar beurt ordent.
Een ordeparameter is een grootheid of begrip waarmee het globale gedrag van een systeem met vele componenten of subsystemen in één maat te vatten is. Waar de afzonderlijke delen ieder hun eigen weg lijken te gaan, beschrijft de ordeparameter het patroon dat zij samen vormen.
Het begrip komt uit de synergetiek van Hermann Haken. Het bijzondere eraan is de dubbele richting waarin het werkt. Enerzijds komt de ordeparameter voort uit de wisselwerking van de vele delen — hij ontstaat van onderaf. Anderzijds gaat hij, eenmaal ontstaan, het gedrag van diezelfde delen beperken en sturen; Haken sprak van enslaving, het in dienst nemen van de componenten door het patroon dat zij zelf hebben voortgebracht. Tussen het kleine en het grote bestaat zo een kringcausaliteit: bottom-up en top-down tegelijk.
In de psychotherapie
In het werk van Günter Schiepek is de ordeparameter van een therapeutisch proces geen enkele meetwaarde, maar een patroon — een samenspel van klachten, betekenissen, relaties en gedrag dat als geheel een richting heeft. Zo'n patroon laat zich, naar zijn idee, herkennen aan de samenhang die het in de tijd vertoont: stemming, zelfbeeld, slaap en activiteit bewegen niet los van elkaar, maar als facetten van één onderliggende orde.
De praktische waarde is dat men, door de ordeparameter te volgen, niet op losse symptomen hoeft te sturen maar op het patroon dat hen draagt. Verandert de ordeparameter, dan verschuift het systeem als geheel — soms geleidelijk, soms in een sprong. Voorzichtig geformuleerd biedt het begrip daarmee een taal voor wat behandelaren vaak intuïtief aanvoelen: dat er onder de veelheid van klachten één beweging schuilgaat.